Archikatedra św. Jana Chrzciciela

Rzymskokatolicki gotycki kościół na Ostrowie Tumskim. Obecna, czwarta katedra pochodzi zasadniczo z okresu gotyku, z XIII-XIV w. Poprzedzały ją jednak 3 inne kościoły znajdujące się w tym samym miejscu. Obecny kształt jest efektem barokowych uzupełnień oraz współczesnych restauracji po zniszczeniach wojennych. Uchodzi za pierwszą w pełni gotycką świątynię na ziemiach polskich.

Pierwszy kościół ("czeski") istniał w tym miejscu już około 1000 r., w czasach Bolesława Chrobrego zastąpiono go większą budowlą przedromańską i erygowano tu diecezję wrocławską. Wskutek zniszczeń w czasie reakcji pogańskiej i najazdu czeskiego księcia Brzetysława I w latach 1038-1039, z inicjatywy księcia Polski Kazimierza Odnowiciela zbudowano nową katedrę. Była ona utrzymana w formach wczesnoromańskich, najprawdopodobniej nie posiadała wież. Do dziś z tej katedry zachowały się tylko nieliczne detale kamienne. W 1158 biskup Walter z Malonne podjął decyzję o budowie nowej świątyni, częściowo w oparciu o istniejące mury. Dwuwieżową, trójnawową bazylikę z transeptem ukończono w 1180, a poświęcił ją biskup Żyrosław II. W następnych dziesięcioleciach nastąpiła realizowana w kilku etapach gotycka przebudowa.

19 czerwca 1540 pożar strawił dach, dzwony i hełm wieży północnej. Odbudowano go 16 lat później, ale już w stylu renesansowym; identyczny hełm uzyskała podwyższona w latach 1568-1580 wieża południowa. W 1633 podczas walk wojsk cesarskich ze Szwedami i wojskami sasko-brandenburskimi spłonęła wieża południowa, południowa część katedry i dach zakrystii. Kolejny pożar 9 czerwca 1759 zniszczył hełmy wież wraz z dzwonami, dach nad nawami, zakrystię, mały chór i organy. Zniszczenia stopniowo odbudowywano przez następne 150 lat. W wieku XIX Karl Lüdecke dokonał przebudowy wnętrza katedry i elewacji zachodniej z przedsionkiem w stylu neogotyckim.

Podczas oblężenia przez Armię Czerwoną twierdzy Wrocław uległo zniszczeniu aż 70% katedry. Zrujnowane zostały hełmy, dachy, sklepienia głównej nawy, spłonęły organy i część malowideł. Zniszczeniu uległy również stalle i ołtarz główny. Część zachowanego wyposażenia wywieziono. Wstępna odbudowa pod kierownictwem architekta Marcina Bukowskiego trwała do 1951, kiedy 29 lipca prymas Polski Stefan Wyszyński dokonał ponownego poświęcenia archikatedry. W następnych latach trwał proces odbudowywania archikatedry i uzupełniania jej wyposażenia. Do świątyni przeniesiono stalle z kościoła św. Wincentego i ocalałą część organów z Hali Stulecia (obecnie organy katedralne mają 151 głosów i są największe w Polsce). Od 1968 prowadzono drugi etap renowacji. Przez wszystkie te lata obie wieże katedry straszyły płaskimi, pozbawionymi hełmów dachami, częściowo porośniętymi darnią. Dopiero w 1991 r. ustawiono na wieżach dwa strzeliste, siedemnastotonowe hełmy. Każdy z nich ma 37 m, obie wieże mierzą po ok. 97 m. W wieży północno-zachodniej wbudowano windę umożliwiającą wjazd na galeryjkę widokową wokół hełmu.

Pierwotne źródło: Wikipedia (autorzy, na licencji CC-BY-SA 3.0).

 

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje